MÜKELLEFLERİN İZAHA DAVET EDİLMESİ UYGULAMASI YAKINDA HAYATA GEÇİRİLİYOR

13.10.2016

Y.Yavuz

Soru

30

Cevap

722

Onaylı Cevap

497

Gösterim

144

3 Cevap

Y.Yavuz 13.10.2016

MÜKELLEFLERİN İZAHA DAVET EDİLMESİ UYGULAMASI YAKINDA HAYATA GEÇİRİLİYOR

MALİYE BAKANLIĞI (GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI)’NCA İZAHA DAVET İLE İLGİLİ ESASLARIN BELİRLENDİĞİ 475 SIRA NOLU VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ TASLAĞI HAZIRLANDI

213 sayılı Vergi Usul Kanununun mülga 370 inci maddesinde “İzaha davet” düzenlemesi yapılmıştır.

Tebliğin Resmi Gazete’de yayınlamasıyla mükellefler nelerle karşılaşacak.

1- İZAHA DAVET

Maliye Bakanlığı, Vergi Kaçırdığından Şüphelendiği Mükellefe “İzaha Davet” Yazısı Göndererek, Suçlu Olmadığını İspat Ederek Bu şüpheyi Ortadan Kaldırması Veya Suçunu İtiraf Etmesi İstenecek. Suçunu kabul eden mükellef, beyan ettiği vergi aslının tamamını ödeyecek. Verginin bir katı olan vergi ziyaı cezasının ise %20’sini ödeyecek.

İzaha davet edilen mükellefin, vergi ziyaına sebebiyet verilmediğine ilişkin izahatının vergi idaresince kabul edilmesi halinde bu mükellef, vergi incelemesine tabi tutulmayacak ve takdir komisyonuna sevk edilmeyecektir.

2- VERGİ İDARESİ, MÜKELLEFİN VERGİ KAÇIRDIĞI ÖN TESPİTİNİ HANGİ KRİTERLERE GÖRE YAPACAK

2.1. Tapu Daireleri ve Bankalardan Elde Ettiği Bilgileri Karşılaştırmak suretiyle.

Bankalardan ve tapu dairesinden alınan bilgilere göre, tapuda gösterilen konut satış bedeli, konut alımı için bankadan kullanılan konut kredisi tutarından düşük ise, mükellef izaha davet edilecek.

2.2. Mükellefçe Verilmiş Olan Form BA ve Form BS’lerde Yer Alan Bilgilerin Karşılaştırılması Sonucu. Bilanço esasına göre defter tutan mükelleflerin bir kişi veya kurumdan (KDV hariç) 5.000 TL ve üzerindeki mal ve/veya hizmet alımlarını, belge türüne bakılmaksızın “Mal ve Hizmet Alımlarına İlişkin Bildirim Formu (Form Ba)”, mal ve/veya hizmet satışlarını ise “Mal ve Hizmet Satışlarına İlişkin Bildirim Formu (Form Bs)” ile (KDV hariç tutarlar dikkate alınarak) bildirme yükümlülüğü bulunmaktadır.

Bu bildirim formlarından hareketle yapılan çapraz kontrol neticesinde yetkili mercilerce bir ön olumsuz tespitte bulunulması durumunda mükellefler izaha davet edilir.

2.3. Yapılan Risk Analizleri Sonucunda

Vergi Denetim Kurulu, her türlü bilgi ve veriyi toplamak suretiyle oluşturduğu Risk Analiz Sistemi üzerinden yaptığı analizlerde, bir sektördeki çok sayıda mükellefin vergi kaçırdığı emarelerinin bulunması halinde bu mükellefleri izaha davet edebilecek.

Örnek 1- Yürütülen risk analiz çalışmaları neticesinde, kurumlar vergisi beyannamesinde göstermediği halde kurumlar vergisi matrahının tespitinde zarar indirimi yaptığı veya beş yıldan fazla nakledilmiş olan geçmiş yıl zararlarını indirdiği tespit edilen mükellefler, vergi kaçırdığı ön tespiti yapılmış mükellef grubu olarak izaha davet edilebilecektir.

Örnek 2: Vergi dairelerine verilen dönem sonu bilançosunda “Ortaklardan Alacaklar” hesabında bakiye bulunmakla birlikte aynı döneme ilişkin gelir tablosunda faiz geliri beyan edilmemiş ise bu mükellef, vergi kaçırmış olabileceği ön tespit yapılan mükellef kabul edilerek izaha davet edilecektir.

2.4. Sahte Veya Muhteviyatı İtibarıyla Yanıltıcı Belge Kullanan Mükelleflerin İzaha Davet Edilmesi Vergi Usul Kanununun vergi ziyaı cezası yanında hapis cezası yaptırımının da uygulandığı kaçakçılık suçlarına ilişkin 359 uncu maddesinde yer alan fiillerle vergi kaçırmış olabileceği ön tespiti yapılan mükellefler hakkında izaha davet hükümleri uygulanmayacaktır.

2.4.1. Vergi İnceleme Raporuna Dayanılarak Sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullanmış olabileceğine ilişkin Ön Tespit Yapılan Mükellefler:

2.4.1.1. Kullanılan Belgenin 50.000 lirayı Geçmemesi

  • Kullanılan sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı her bir belge tutarının vergiler hariç 50 bin Türk lirasını geçmemesi ve,

  • Mükellefin ilgili yıldaki toplam mal ve hizmet alışlarının %5’ini aşmaması, Durumunda bu mükellefler izaha davet edilecektir.

2.4.1.2. Kullanılan Belge Tutarının 50.000 lirayı geçmesi

Sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullanma fiilin işlemiş olabileceğine dair ön tespit yapılan bir mükellefin, kullandığı bu tür herhangi bir belgenin vergiler hariç 50.000 TL üzerinde olması durumunda, diğer benzer mahiyetteki belge ve/veya belgelerin tutarı 50.000 TL altında olsa dahi tüm bu belgeler için mükellef izaha davet edilemez.

Örnek 3: (A) Ltd. Şti. hakkında sahte belge düzenleyicisi olduğuna dair vergi tekniği raporu düzenlenmiştir.

Düzenlenen bu raporda, (A) Ltd. Şti. tarafından düzenlenen ve her biri 50.000 Liranın altında olan 10 adet faturanın (B) Ltd. Şirketince kullanmış olabileceğine ilişkin bulgulara yer verilmiştir. Bu durumda (B) Ltd. Şti. izaha davet edilecektir.

(A) Ltd. Şirketinin düzenlediği faturaların, 9 adedinin her birinin tutarı vergiler hariç 50.000 TL’nin altında, bir faturanın ise 50.000 TL’nin üstünde olduğu durumda;10 adet faturanın hiçbiri için mükellef izaha davet edilemez.

2.4.1.3. Sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı olabilecek toplam belge tutarının ilgili yıldaki mal ve hizmet alışlarının %5’ini aşması

Sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı olabilecek toplam belge tutarının ilgili yıldaki mal ve hizmet alışlarının %5’ini aşması halinde, her bir belge tutarı 50 bin TL’yi geçmemiş olsa dahi bu mükellef izaha davet edilemez.

Örnek 4: (C) Ltd. Şti. hakkında sahte belge düzenleyicisi olduğuna dair vergi tekniği raporu düzenlenmiştir.

Raporun sonuç bölümünde (D) Ltd. Şti’nin 2016 yılına ilişkin bu belgelerden 20 adet faturayı kullanmış olabileceğine dair bulgulara yer verilmiştir.

Bu faturaların ayrı ayrı her birisinin vergiler hariç tutarı 50.000 TL’nin altında, ancak 20 faturanın toplamı 800.000 TL’dir. (D) Şirketinin ilgili yıldaki toplam mal ve hizmet alış tutarı ise 8.000.000- TL’dir.

Buna göre, her bir, sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı olabilecek belge tutarı 50.000 TL’sini aşmamakla birlikte, toplamı 800.000 TL olup, bu tutar ilgili yıldaki mal ve hizmet alışları toplamının %5’i olan 400.000 TL’yi aşmaktadır.

Bu nedenle bu mükellef izaha davet edilemez.

2.1.4.3. İzaha Davet, Her Bir Ön Tespit İçin Ayrı Değerlendirilecek

Vergi İnceleme raporunda sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge olarak kullanılmış olabileceği belirtilen belgeler, her bir ön tespit bakımından ayrı ayrı değerlendirilecektir.

Diğer bir anlatımla, her bir belge itibarıyla 50.000 TL’yi ve toplam mal ve hizmet alış tutarının %5’ini aşıp aşmadığına yönelik tespit, inceleme raporundan belirtilen belgelerle sınırlı olacak, başka raporlardaki belgelerle birleştirilmeyecektir. Yani her bir rapora dayanan ön tespit kendi içinde değerlendirilecek.

Örnek 5:

a)1/2/2016 tarihinde (D) A.Ş. hakkında düzenlenen vergi tekniği raporunda, (E) Ltd. Şti’nin vergiler hariç 60.000 TL tutarında 1 adet sahte faturayı kullanmış olabileceğine dair bulgu mevcuttur.

b) (F) A.Ş. hakkında düzenlenen 1/6/2016 tarihli bir başka vergi tekniği raporunda ise (E) Ltd. Şti. hakkında vergiler hariç 40.000 TL tutarında 1 adet sahte faturayı kullanmış olabileceğine dair başka bir bulgu yer almaktadır. Bu tutar ilgili yıl mal ve hizmet alışları toplamının %5’ini aşmamaktadır.

  • Mükellefin Şubat ayında düzenlenen raporda belirtilen faturayla ilgili olarak izaha davet edilemez.

  • Haziran ayında düzenlenen raporda belirtilen faturayla ilgili olarak izaha davet edilir.

2.4.1.4. Tek Bir Raporda Farklı Yıllar İçin Sahte veya Muhteviyatı İtibarıyla Yanıltıcı Belge Kullanılmış Olabileceğine Dair Bulguların Mevcut Olması Halinde Her Yıl Ayrı Değerlendirilecek

Mükellefler hakkında tek bir vergi tekniği raporu düzenlenmiş, ancak birbirinden farklı yıllarda sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullanılmış olabileceğine dair bulgulara yer verilmiştir. Bu durumda söz 50.000 TL’lik sınırın ve %5’lik oranın aşılıp aşılmadığı hususu, her bir yıl itibarıyla ayrı ayrı değerlendirme yapılacaktır.

Şartların sağlandığı yıllara ait faturalar için izaha davet edilecek, şartların sağlanamadığı yıllara ilişkin faturalar için izaha davet edilmeyecektir.

Örnek 6: 1/7/2016 tarihinde (G) Ltd. Şti. hakkında düzenlenen vergi tekniği raporunda, (H) A.Ş.’nin;

  • 2015 yılına ilişkin vergiler hariç 70.000 TL, 10.000 TL ve 30.000 TL olmak üzere toplam üç adet,

  • 2016 yılına ilişkin olarak ise vergiler hariç biri 45.000 TL, diğeri 40.000 TL olmak üzere toplam iki adet, sahte faturayı kullanmış olabileceğine dair bulgu mevcuttur. (H) A.Ş’nin 2015 yılına ilişkin toplam mal ve hizmet alış tutarları 3.000.000 TL, 2016 yılına ilişkin toplam mal ve hizmet alış tutarları ise 2.000.000 TL’dir.

(H) A.Ş.

  • 2015 yılında şartları sağlayamadığından izaha davet edilmeyecek.

  • 2016 yılında şartları sağladığından izaha davet edilecek.

Katılıyorum

Katılmıyorum

0

Y.Yavuz 13.10.2016

2.4.1.5. İlgili Yıl Mal ve Hizmet Alışları Toplamının Belirlenmesi

KDV mükellefi olanlar açısından ilgili yıldaki toplam mal ve hizmet alışlarının belirlenmesinde, ön tespit tarihine kadar verilen KDV beyannamelerinde yer alan indirilecek KDV’ye ilişkin her bir KDV oranı ayrı ayrı esas alınmak suretiyle söz konusu toplam mal ve hizmet alışlarına ulaşılacaktır.

Bu şekilde alış tutarına ulaşılamaması halinde, KDV oranı %18 olarak kabul edilmek suretiyle bu tutarların brüte iblağ edilmesi neticesinde ilgili dönem için toplam mal ve hizmet alışlarına ulaşılacaktır.

2.4.1.6. İşletme Hesabı Esasına Göre Defter Tutanlar

KDV mükellefiyeti bulunmamakla birlikte işletme hesabı esasında defter tutan mükelleflerin ilgili yıldaki toplam mal ve hizmet alışlarının belirlenmesinde işletme hesabı özetinde yer alan “Hesap dönemi zarfında satın alınan emtianın değeri” satırı toplamı dikkate alınacaktır.

Basit usule tabi olan ve KDV mükellefiyeti bulunmayan mükellefler açısından da aynı esas geçerli olacaktır.

2.4.1.7. Raporda, Toplam Mal ve Hizmet Alışları ya da Sahte veya Muhteviyatı İtibarıyla Yanıltıcı Belge Olarak Kullanılmış Olabilecek Belgelerin Tutarının Net Bir Şekilde Tespit Edilemediği Durumda Yapılacak İşlem

İzah Değerlendirme Komisyonu tarafından mükellefe bir yazı tebliğ edilerek ilgili dönemdeki toplam mal ve hizmet alışları ile kullanılmış olabilecek sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belgeleri yazılı olarak bildirmesi mükelleflerden istenir.

Mükellefler tarafından yapılan bu bildirim esas alınır ve ön tespite konu tutar komisyonca belirlenir. İdarece yapılan araştırma ve incelemeler neticesinde, mükellefçe yapılan bildirimin hatalı olduğu anlaşılırsa uygulanan indirimli ceza ikmal edilerek %100’e tamamlanır.

Komisyon isterse mükellefi incelemeye ya da takdire sevk eder.

2.4.1.8. İzaha Davet Şartlarını Taşımayan Mükellef İncelemeye Başlanmadan önce Beyanda Bulunursa Vergi Ziyaı Cezası %50 İndirimli Uygulanır.

İzaha davet şartlarını taşımadığı anlaşılan mükelleflerin, vergi incelemesine başlanılmadan ve takdir komisyonuna sevk edilmeden önce beyannamelerini vermeleri halinde, ziyaa uğratılan vergi üzerinden Vergi Usul Kanununun 344 üncü maddesi gereği %50 oranında vergi ziyaı cezası kesilecektir.

  1. ÖN TESPİT

Verginin ziyaa uğramış olabileceği ve mükellefin izaha davet edilebileceği yönünde yapılan Ön tespit, vergi inceleme elemanları, mükellefler veya mükelleflerle muamelede bulunan diğer gerçek ve tüzel kişilerden bilgi toplamaya yetkili kılınanlar tarafından elde edilen bilgi, bulgu veya verilerin İzah Değerlendirme Komisyonuna intikal ettirilmesi neticesinde, bu Komisyon tarafından yapılır.

3.1. Ön Tespitin Şartları:

3.1.1. Mükellef Hakkında Ön Tespit İle İlgili Konuda Vergi İncelemesine Başlanılmaması ve Takdir Komisyonuna Sevk İşleminin Yapılmamış Olması

Ön tespitle ilgili bulunmayan konularla ilgili olarak yürütülen vergi incelemeleri veya takdire sevk işleminin yapılmış olması, yapılmış olan ön tespitle ilgili olarak mükelleflerin izaha davet edilmesine engel teşkil etmez.

3.1.2. İhbar Bulunmaması

Yetkili merciler tarafından ön tespit yapılıncaya kadar mükellef hakkında idareye yapılmış bir ihbar yoksa mükellef izaha davet edilebilir. Ön tespit yapıldıktan sonra idarenin bilgisine giren ihbarlar izaha davete engel olmayacaktır.

Haklarında ön tespit konusuyla ilgili ihbar bulunan mükellefler izaha davet edilmez Ancak idareye intikal etmiş ihbar, ön tespit konusunda olmayıp başka bir konuda ise mükellef izaha davet edilir.

3.2. Ön Tespiti Yapacak Merci

Gelir İdaresi Başkanlığı ile Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı uhdesinde kurulan Komisyonlar (İzah Değerlendirme Komisyonu), hem mükellefin izaha davet edilmesine karar verecek hem de mükellefçe kendisine yapılan izahatı değerlendirmeye tabi tutarak nihai karar verecek olan yetkili kuruluşladır.

  1. İZAH DEĞERLENDİRME KOMİSYONLARI

4.1. Gelir İdaresi Başkanlığı Bünyesinde Kurulan İzah Değerlendirme Komisyonu

Gelir İdaresi Başkanlığı bünyesinde kurulan İzah Değerlendirme Komisyonları Vergi Dairesi Başkanlıkları ile Defterdarlıklara bağlı olarak görev yaparlar. Vergi Dairesi Başkanlıklarında oluşturulacak komisyon, Vergi Dairesi Başkanı veya Grup Müdürünün başkanlığında, vergi dairesi müdürlerinden veya müdürlerden, Defterdarlıklarda oluşturulacak komisyon, Defterdar veya Defterdar Yardımcısının başkanlığında, gelir müdürü ile vergi dairesi müdüründen olmak üzere toplam üç kişiden oluşur.

İzaha davet kapsamında değerlendirilebilecek bir konu, ilk defa İzah Komisyonunun bilgisine giriyorsa Komisyon izaha davet yapılıp yapılmayacağını Gelir İdaresi Başkanlığına soracak ve gelen cevaba göre hareket edecektir.

4.2. Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı Bünyesinde Kurulan İzah Değerlendirme Komisyonu Vergi Denetim Kurulu Başkanlığında ve Başkanlıkça uygun görülen Grup Başkanlıklarında oluşturulacak İzah Değerlendirme Komisyonu, Başkanlık tarafından belirlenecek üç Vergi Müfettişinden oluşur.

Grup Başkanlıklarında kurulan komisyonlar, bilgisine giren bir konuda ön tespit yapılması ve izaha davet müessesesinin işletilmesi için önceden Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının onayını almak zorundadır.

4.3. Komisyon Hangi İşlemleri Yapacak

a) Komisyon, kendisine intikal ettirilen bilgi, bulgu veya verilerden hareketle verginin ziyaa uğramış olabileceğine ilişkin ön tespiti yaptığına dair karar alır.

b) Haklarında ön tespit yapılanlara izaha davet yazısını tebliğ edilmek üzere gönderir. Yazının tebliği Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre yapılır. Yazıda, pişmanlık hükümlerinden yararlanılamayacağı, bu yazıya 15 gün içinde cevap verilmemesi halinde izaha davet uygulamasından yararlanamayacağı ve incelemeye sevk edilebileceği belirtilir.

c) İzaha davet yazısını tebellüğ edenler tarafından yetkili komisyona yapılacak yazılı izahatları değerlendirip sonuçlandırır.

Katılıyorum

Katılmıyorum

0

Y.Yavuz 13.10.2016

4.4. Komisyonların Karar Alması

Komisyonlar, üyelerinin tamamının katılımıyla toplanır ve çoğunlukla karar verir.

4.5. İzahatın Yapılması ve Mükellefin eksik beyanını Tamamlaması Halinde Yapılacak İşlemler

a) Haklarında yapılan ön tespite ilişkin olarak, izaha davet yazısında yer verilen ziyaa uğramış olabilecek vergi tutarını doğrular nitelikte vergi ziyaına neden olunduğu yönünde mükelleflerce izahatta bulunulması durumunda, mükellef, yazılı izahatını yaptığı tarihten itibaren 15 gün içerisinde, hiç verilmemiş olan vergi beyannamelerini vermesi, eksik veya yanlış yaptığı vergi beyanını tamamlaması veya düzeltilmesi ve ödeme süresi geçmiş bulunan vergilerini, ödemenin geciktiği her ay ve kesri için, 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen nispette (1,40) uygulanacak gecikme zammı oranında bir zamla (izahat zammı) aynı sürede ödenmesi durumunda vergi ziyaı cezası, ziyaa uğratılan verginin tamamı oranında değil %20’si oranında kesilir.

Kesilen cezaya ilişkin ihbarnamelerin tebliği üzerine mükelleflerin Vergi Usul Kanunu kapsamında tarhiyat sonrası uzlaşma başvurusu yapabilir.

b) Mükellefin yapacağı izahatı ispatlamak üzere başta defter ve belgeler olmak üzere Vergi Usul Kanununun 3 üncü maddesi kapsamında her türlü delili yazılı izahatın eki olarak sunabilir.

c) Yapılan ön tespitlerde, toplam mal ve hizmet alışları ya da sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı olarak kullanılmış olabilecek belgelerin tutarının net bir şekilde tespit edilemediği durumlarda, Tebliğ ekinde yer alan “Toplam Mal/Hizmet Alışları ile Kullanılan Sahte Veya Muhteviyatı İtibarıyla Yanıltıcı Belgeler Listesi” izaha davet yazısına eklenir.

  1. YAZILI İZAHATIN KOMİSYONA GÖNDERME SÜRESİ VE DEĞERLENDİRİLMESİ

5.1. İzahatın Komisyona Gönderilme Süresi

Kendisine izaha davet yazısı tebliğ edilenlerin Vergi Usul kanunu 370. Maddedeki izaha davet hükümlerinden yaralanabilmeleri için yazının tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içerisinde yetkili komisyona yazılı izahatta bulunmaları şattır. Bu süreden sonra izahatta bulunan veya hiç izahatta bulunmayanlar anılan madde hükmünden yararlanamaz.

Süresinde yapılan izahat, komisyonca en geç 10 gün içinde değerlendirilerek izah değerlendirme sonucuna ilişkin yazının bir örneği mükellefe gönderilir.

5.2. Verginin Ziyaa Uğramadığına İlişkin Yapılan İzahat

5.2.1. Yapılan İzahatın Yeterli Bulunması

Ön tespite ilişkin yazılı izahatta bulunan mükellefin bu izahatının komisyonca yeterli bulunması ve beyanname verilmesini gerektirir bir durumun olmadığının değerlendirilmesi durumunda, mükellef izaha davetle ilgili konuda vergi incelemesine ve takdir komisyonuna sevk edilmez.

5.2.2. Yapılan İzahatın Yeterli Bulunmaması

Mükellefçe yapılan izahatın komisyonca yeterli bulunmaması ve beyanname verilmesini gerektiren bir durumun bulunduğunun değerlendirilmesi halinde bu durum mükellefe bildirilir.

Mükellef bu bildirim üzerine, yazılı izahat tarihinden itibaren 15 günlük süre bitmeden henüz bitmeden; hiç verilmemiş olan vergi beyannamelerini vermesi, eksik veya yanlış yaptığı vergi beyanını tamamlaması veya düzeltilmesi, ödeme süresi geçmiş bulunan vergilerin, ödemenin geciktiği her ay ve kesri için, 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen nispette (1,40) uygulanacak gecikme zammı oranında bir zamla ödemesi halinde, vergi ziyaı cezası, ziyaa uğratılan vergi üzerinden %20 oranında kesilecektir.

Katılıyorum

Katılmıyorum

0

Cevap vermek için üye olun

Üye Ol

Üye iseniz giriş yapın

Üye Girişi